هرمى شكل و بسيار مستحكم ساخته شده كه بر روى آن سه سيب نقره‌اى تعبيه شده است ، كه سيب پايينى بزرگتر از سيب ميانى و سيب ميانى بزرگتر از بالاترين سيب است و وزن هر سه آنها روى هم نود و سه رطل « 1 » ايتاليايى است . هنگامى كه انسان به طبقهء بالايى اين برج كوچك مىرسد ، مىتواند از هر طرف مناظر اطراف را مشاهده كند . درست مانند ( برج ) ديده‌بان كشتيهاست كه بر بالاى تيرك عمودى وسط كشتى قرار گرفته است و هنگامى كه به پايين نگاه كند ، مردان بلند قد را مانند بچه‌هاى يك ساله مىبيند و كوه اسفى را كه در فاصلهء صد و سى ميلى مراكش است به خوبى مشاهده مىكند ، همچنان‌كه مىتواند به خوبى دشتهاى اطراف شهر را تا فاصلهء پنجاه ميلى ببيند . مسجد جامع شهر كه قبلا درباره‌اش گفته شد ، از داخل زينت‌كارى چندانى نشده است ، ولى سقف آن از چوب و مانند سقف بسيارى از كليساهايى است كه در ايتاليا ديده‌ايم . در واقع اين مسجد از پرارزشترين پرستشگاههاى دنياست ، اما اكنون ( زمان لئون ) متروك مانده ، زيرا ساكنان مراكش معمولا نمازهاى يوميه ( غير جمعه ) را در آن برگزار نمىكنند ، زيرا شهر بخصوص در محلهء مجاور اين مسجد كم جمعيت است و براى رسيدن به اين مسجد به سبب آوارهاى ساختمانهاى خراب شده بايد راه بسيار دشوارى را پيمود . قبلا در زير رواقهاى اين مسجد صد دكان كتابفروشى بود كه هم اكنون حتى يك دكان هم باقى نمانده است . دو سوم اين شهر بخت برگشته غير مسكون است . زمينهاى خالى شهر با درختان خرما و انگور و درختان ميوهء ديگر پر شده است ، زيرا ساكنان شهر به جهت زورگويى اعراب نمىتوانند حتى مالك يك وجب زمين مناسب براى كشاورزى باشند . لئون مىافزايد كه در حقيقت اين شهر دچار پيرى زودرس شده است هنگامى كه لئون مشغول نوشتن كتاب خود بوده ، بيش از پانصد سال از تأسيس مراكش نگذشته بود ، زيرا شهر در 424 ق « 2 » به وسيلهء يوسف بن تاشفين بنا شده است . . . بعدها عبد المؤمن ( موحدى ) يك سال مراكش را سخت در محاصره قرار داد و آنگاه به

--> ( 1 ) . رطل ايتاليايى تقريبا معادل با 330 گرم است كه اين مقدار به 5 / 3 كيلوگرم مىرسد . ( 2 ) . تاريخى كه لئون براى آغاز بناى شهر نقل كرده اشتباه و تاريخ صحيح تأسيس آن 454 ق است .